22 marca

22 marca jest 81. (w latach przestępnych 82.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 284 dni.

Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Barana.

Święta

• imieniny obchodzą: August, Baldwin, Baldwina, Bazyli, Benwenut, Boguchwał, Bogusław, Bogusława, Godzisław, Katarzyna, Kazimierz, Lea, Oktawian, Paweł, Zachariasz i Zachary
• kraje nadbałtyckie – Dzień Morza Bałtyckiego^[1] (ang.Baltic Day)^[2] na mocy Komisji Helsińskiej, jako element Światowego Dnia Wody
• Laos – Dzień Partii Ludowej
• międzynarodowe – Światowy Dzień Wody
• Portoryko – Dzień Emancypacji
• wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą^[3],^[4]:
  • św. Benwenut (+1282, arcybiskup w Osimo, franciszkanin)^[5]
  • św. Lea (wdowa) (zm. w IV wieku)
  • św. Zachariasz (papież)

Wydarzenia w Polsce

• 1809 – marszałek Francji Louis Nicolas Davout został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Virtuti Militari.
• 1863 – powstanie styczniowe: porażka powstańców w bitwie pod Olszakiem.
• 1904 – odsłonięto pomnik cesarza Wilhelma I w Toruniu.
• 1905 – założono Muzeum w Gliwicach.
• 1925 – otwarto skocznię narciarską Wielka Krokiew w Zakopanem.
• 1928 – powstało przedsiębiorstwo państwowe Polska Poczta, Telegraf i Telefon.
• 1935 – Ustka otrzymała prawa miejskie.
• 1936 – początek strajku okupacyjnego 1 100 górników w kopalni Śląsk w Chropaczowie przeciwko planom zwolnień pracowników.
• 1940 – w Krakowie i Warszawie rozpoczęła się seria napadów na ludność żydowską, pod hasłem "Niech żyje Polska bez Żydów" (Pogrom Wielkanocny).
• 1940 – w obozie koncentracyjnym Stutthof rozstrzelano 66 osób, m.in.: Mariana Góreckiego, Bronisława Komorowskiego i Tadeusza Ziółkowskiego.
• 1963 – premiera filmu Zerwany most.
• 1966 – we Wrocławiu doszło do katastrofy budowlanej, w której zginęło 10 osób.
• 1981 – premiera serialu Tylko Kaśka.
• 1990 – uchwalono ustawę o likwidacji wydawnictwa RSW Prasa-Książka-Ruch.
• 1991 – uchwalono ustawę Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych, tworząc ramy prawne dla rynku kapitałowego w Polsce.
• 1995 – premiera filmu Faustyna.

Wydarzenia na świecie

Bitwa pod Novarą (1849) na obrazie Giuseppe Ferrari'ego

  Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
22 marca

• 1106 – wojska króla niemieckiego Henryka V zostały rozbite przez Lotaryńczyków w bitwie pod Visé.
• 1312 – podczas soboru w Vienne papież Klemens V wydał bullę rozwiązującą zakon Templariuszy.
• 1421 – wojna stuletnia: wojska francusko-szkockie pokonały Anglików w bitwie pod Baugé.
• 1595 – Walter Raleigh odkrył Jezioro Asfaltowe na wyspie Trynidad.
• 1622 – 347 angielskich osadników zostało zamordowanych przez Indian w Jamestown (Wirginia).
• 1765 – brytyjski parlament uchwalił ustawę o pieczęciach, nakładającą podatki na trzynaście kolonii w Ameryce Północnej.
• 1848 – Wenecja została ogłoszona republiką.
• 1849 – wojna austriacko-piemoncka: rozpoczęła się bitwa pod Novarą.
• 1860 – Toskania weszła w skład zjednoczonych Włoch.
• 1888 – w Anglii ukonstytuowała się pierwsza liga piłkarska.
• 1895 – odbył się pierwszy pokaz filmu braci Lumière w Paryżu, na którym przedstawiono film Wyjście robotników z fabryki Lumière w Lyonie.
• 1903 – z powodu suszy wysechł wodospad Niagara.
• 1922 – w Moskwie uruchomiono pierwszą europejską rozgłośnię radiową.
• 1939 – rząd Niemiec wymusił na Litwie odstąpienie Rzeszy obszaru Kłajpedy.
• 1945 – powstała Liga Państw Arabskich.
• 1945 – II wojna światowa: alianci sforsowali Ren.
• 1946 – Wielka Brytania przyznała niepodległość Transjordanii, obecnie – Królestwo Jordanii.
• 1963 – The Beatles wydali swój pierwszy album Please Please Me.
• 1966 – podczas pierwszej w historii oficjalnej wizyty arcybiskupa Canterbury w Watykanie podpisano deklarację ustanowienia stosunków między Kościołami: katolickim i anglikańskim.
• 1974 – przedstawiciele siedmiu państw nadbałtyckich podpisali w Helsinkach konwencję o ochronie środowiska regionu Morza Bałtyckiego.
• 1981 – został wystrzelony statek kosmiczny Sojuz 39, na pokładzie którego znajdował się pierwszy mongolski kosmonauta, Żugderdemidijn Gurragczaa.
• 1985 – została podpisana Konwencja Wiedeńska w sprawie ochrony warstwy ozonowej.
• 1993 – oficjalnie zadebiutował mikroprocesor Pentium firmy Intel.
• 1995 – ze stacji Mir powrócił rosyjski kosmonauta Walerij Poljakow, ustanawiając rekord najdłuższego pobytu w kosmosie (437,7 dnia).
• 1997 – kometa Hale'a-Boppa znalazła się najbliżej Ziemi (1,315 j.a.).
• 2000 – papież Jan Paweł II odprawił mszę św. w Betlejem i modlił się w Grocie Narodzenia.
• 2000 – statek pasażerski TSS Stefan Batory został przekazany na złom do tureckiej stoczni.
• 2002 – została uchwalona konstytucja Timoru Wschodniego.
• 2003 – siły ONZ przeprowadziły bombardowanie Bagdadu w nocy tuż przed godziną 2 czasu lokalnego UTC+3:00, następne o godzinie 5, kolejne o 7.
• 2005 – Izrael przekazał administracji palestyńskiej miasto Tulkarm.
• 2006 – baskijska ETA ogłosiła trwałe zawieszenie broni.
• 2008 – Ma Ying-jeou wygrał wybory prezydenckie na Tajwanie.
• 2009 – wybuch wulkanu Mount Redoubt na Alasce.

Urodzili się

• 1394 – Uług Beg, astronom ze środkowej Azji (zm. 1449)
• 1459 – Maksymilian I Habsburg, cesarz rzymsko-niemiecki (zm. 1519)
• 1517 – Gioseffo Zarlino, włoski teoretyk muzyki (zm. 1590)
• 1585 – Krzysztof Radziwiłł, hetman wielki litewski (zm. 1640)
• 1599 – Anton van Dyck, flamandzki malarz (zm. 1641)
• 1609 – Jan II Kazimierz Waza, król Polski (zm. 1672)
• 1728 – Anton Raphael Mengs, niemiecki malarz i teoretyk sztuki (zm. 1779)
• 1734 – Nikołaj Repnin, rosyjski generał i dyplomata (zm. 1801)
• 1785 – Adam Sedgwick, geolog (zm. 1873)
• 1786 – Joachim Lelewel, polski historyk i działacz patriotyczny (zm. 1861)
• 1797 – Wilhelm I Hohenzollern, król Prus i cesarz Niemiec (zm. 1888)
• 1799 – Friedrich Argelander, niemiecki astronom fińskiego pochodzenia (zm. 1875)
• 1806 – Iwan Kiriejewski, rosyjski krytyk literacki i publicysta (zm. 1856)
• 1822 – Ahmed Cevdet Paşa, turecki polityk i historyk (zm. 1895)
• 1842 – Mykoła Łysenko, ukraiński kompozytor (zm. 1912)
• 1857 – Paul Doumer, francuski polityk, prezydent Francji (zm. 1932)
• 1860 – John George Bartholomew, szkocki kartograf (zm. 1920)
• 1868 – Alfred Fowler, brytyjski astronom (zm. 1940)
• 1868 – Robert Millikan, amerykański fizyk (zm. 1953)
• 1871 – Jan Stecki, polski ekonomista, polityk, minister (zm. 1954)
• 1875 – Adolf Martens, polski budowniczy (zm. 1939)
• 1887 – Chico Marx, amerykański aktor komediowy (zm. 1961)
• 1891 – Bogusław Miedziński, polski dziennikarz, polityk, minister, marszałek Senatu (zm. 1972)
• 1905 – Grigorij Kozincew, rosyjski reżyser filmowy (ur. 1973)
• 1907 – Lucia dos Santos, portugalska zakonnica, świadek objawień fatimskich (zm. 2005)
• 1910 – Nicholas Montsarrat, angielski pisarz (zm. 1979)
• 1912 – Karl Malden, amerykański aktor (zm. 2009)
• 1912 – Feliks Matyjaszkiewicz, polski scenograf (zm. 2007)
• 1917 – Ewald Cebula, polski piłkarz, reprezentant Polski (zm. 2004)
• 1918 – Cheddi Jagan, gujański polityk, prezydent Gujany (zm. 1997)
• 1920 – Ludvík Kundera, czeski pisarz, poeta, tłumacz (zm. 2010)
• 1920 – Josip Manolić, chorwacki polityk, premier Chorwacji
• 1921 – Nino Manfredi, włoski aktor, reżyser filmowy (zm. 2004)
• 1921 – Norbert Schmelzer, holenderski polityk, minister spraw zagranicznych (zm. 2008)
• 1922 – Mariano Gonzalvo, hiszpański piłkarz, reprezentant Hiszpanii (zm. 2007)
• 1923 – Marcel Marceau, francuski mim, aktor (zm. 2007)
• 1925 – Halina Mikołajska, polska aktorka (zm. 1989)
• 1925 – Marta Stebnicka, polska aktorka, piosenkarka, reżyser teatralny, pedagog
• 1927 – Kazimierz Barcikowski, polski polityk, minister (zm. 2007)
• 1927 – Vera Henriksen, norweska pisarka
• 1928 – Ryszard Pluciński, polski reżyser filmowy
• 1930 – Jerzy Kuberski, polski polityk, minister, dyplomata (zm. 2007)
• 1931 – Burton Richter, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla
• 1931 – William Shatner, kanadyjski aktor
• 1934 – Marian Grześczak, polski pisarz, poeta (zm. 2010)
• 1935 – Mieczysław Janowski, polski aktor
• 1937 – Angelo Badalamenti, włoski kompozytor muzyki filmowej
• 1940 – Ewa Łętowska, polska prawnik, Rzecznik Praw Obywatelskich
• 1941 – Bruno Ganz, szwajcarski aktor, reżyser i operator filmowy
• 1943 – Keith Relf, brytyjski muzyk zespołu The Yardbirds (zm. 1976)
• 1944 – Jerzy Janeczek, polski aktor
• 1946 – Gert Nygårdshaug, norweski pisarz
• 1947 – Marek Bliziński, polski gitarzysta jazzowy, kompozytor (zm. 1989)
• 1947 – James Patterson, amerykański pisarz
• 1948 – Marek Sadowski, polski polityk
• 1948 – Andrew Lloyd Webber, brytyjski kompozytor
• 1949 – Stanisław Dobrzański, polski polityk
• 1949 – Andrzej Szuba, polski poeta, tłumacz poezji amerykańskiej, brytyjskiej i irlandzkiej
• 1950 – Goran Bregović, bośniacki muzyk
• 1950 – Bogusław Wołoszański, polski dziennikarz, pisarz, popularyzator historii
• 1953 – Dagmar Veskrnová, czeska aktorka, żona prezydenta Czech Václava Havla
• 1955 – Lena Olin, szwedzka aktorka
• 1955 – Mikołaj Smoczyński, polski artysta, rysownik, malarz, performer (zm. 2009)
• 1957 – Jacek Kaczmarski, polski muzyk, poeta (zm. 2004)
• 1961 – Robert Janowski, polski piosenkarz, prezenter telewizyjny
• 1962 – Katarzyna Figura, polska aktorka
• 1964 – Nicholas Patrick, amerykański astronauta
• 1967 – Mario Cipollini, włoski kolarz szosowy
• 1968 – Edyta Król-Leszczyńska, polska dziennikarka telewizyjna (zm. 2007)
• 1970 – Paweł Iwanicki, polski aktor
• 1972 – Elvis Stojko, kanadyjski łyżwiarz figurowy
• 1974 – Paweł Kaczorowski, polski piłkarz, reprezentant Polski
• 1975 – Mariusz Piekarski, polski piłkarz, reprezentant Polski
• 1976 – Anna Iberszer, polska aktorka, tancerka, choreograf
• 1976 – Reese Witherspoon, amerykańska aktorka
• 1981 – Michał Bąkiewicz, polski siatkarz, kapitan reprezentacji Polski
• 1982 – Robert M, polski producent muzyczny
• 1983 – Agnieszka Wieszczek, polska zapaśniczka, medalistka olimpijska
• 1984 – Zhang Zilin, Miss World 2007
• 1986 – Kamila Stepaniuk, polska lekkoatletka, skoczkini wzwyż
• 1987 – Paulina Maj, polska siatkarka, reprezentantka Polski

Zmarli

•   752 – Zachariasz, papież (ur. ?)
• 1201 – Jarosław opolski, książę opolski, biskup wrocławski (ur. pomiędzy 1143 a 1160)
• 1219 – Henryk Kietlicz, arcybiskup gnieźnieński (ur. ? )
• 1471 – Jerzy z Podiebradów, król Czech (ur. 1420)
• 1602 – Agostino Carracci, włoski malarz i teoretyk sztuki (ur. 1557)
• 1685 – Go-Sai, cesarz Japonii (ur. 1638)
• 1832 – Johann Wolfgang von Goethe, niemiecki poeta romantyczny (ur. 1749)
• 1864 – Konstanty Kalinowski, polski prawnik, dziennikarz, jeden z przywódców powstania styczniowego (ur. 1838)
• 1925 – Julian Marchlewski, polski i radziecki działacz komunistyczny (ur. 1866)
• 1936 – Stefan Ossowski, polski inżynier elektryk, przemysłowiec, polityk, minister (ur. 1874)
• 1940 – Marian Górecki, polski duchowny, duszpasterz gdańskiej Polonii (ur. 1903)
• 1940 – Walenty Habandt, mazurski działacz społeczny (ur. 1898)
• 1940 – Bronisław Komorowski, polski duchowny, duszpasterz gdańskiej Polonii (ur. 1889)
• 1940 – Tadeusz Ziółkowski, polski marynarz, komendant żaglowca Lwów (ur. 1886)
• 1951 – Henryk Floyar-Rajchman, polski wojskowy, polityk, minister (ur. 1893)
• 1951 – Tadeusz Piskor, polski dowódca wojskowy, generał, dowódca 28 Dywizji Piechoty, szef Sztabu Głównego, dowódca Armii Lublin (ur. 1889)
• 1959 – Olga Knipper, rosyjska aktorka (ur. 1868)
• 1963 – Cilly Aussem, księżna, niemiecka tenisistka, mistrzyni Wimbledonu i French Open (ur. 1909)
• 1970 – Henryk Świątkowski, polski prawnik, polityk, minister sprawiedliwości (ur. 1896)
• 1977 – Józef Radwan, polski urzędnik, minister (ur. 1887)
• 1984 – Wacław Wycisk, polski duchowny katolicki, biskup opolski (ur. 1912)
• 1996 – Claude Mauriac, francuski pisarz (ur. 1914)
• 1996 – Robert Overmyer, amerykański astronauta (ur. 1936)
• 1999 – David Strickland, amerykański aktor (ur. 1969)
• 2001 – William Hanna, amerykański twórca filmów animowanych (ur. 1910)
• 2003 – Jakub Karpiński, polski socjolog, historyk, politolog, pisarz polityczny (ur. 1940)
• 2004 – Ahmed Jassin, palestyński duchowy przywódca i założyciel Hamasu (ur. ok. 1936)
• 2005 – Edward Moskal, polski działacz polonijny w USA, przewodniczący Kongresu Polonii Amerykańskiej (ur. 1924)
• 2005 – Rod Price, brytyjski gitarzysta zespołu Foghat (ur. 1947)
• 2005 – Kenzo Tange, japoński architekt, laureat Nagrody Pritzkera w 1987 roku (ur. 1913)
• 2006 – Pierre Clostermann, francuski lotnik, as myśliwski okresu II wojny światowej (ur. 1921)
• 2006 – Pío Leyva, kubański muzyk zespołu Buena Vista Social Club (ur. 1917)
• 2006 – Jerzy Tkaczyk, polski aktor (ur. 1923)
• 2008 – Cachao López, kubański pionier muzyki w stylu mambo (ur. 1918)
• 2008 – Józef Pilarz, polski polityk (ur. 1956)
• 2009 – Jade Goody, brytyjska uczestniczka programu reality show Big Brother (ur. 1981)
• 2010 – James W. Black, szkocki farmaceuta, laureat Nagrody Nobla (ur. 1924)
• 2010 – Mirosław Łebkowski, polski pisarz, autor tekstów piosenek (ur. 1922)
• 2010 – Emil Schulz, niemiecki bokser, medalista olimpijski (ur. 1938)
• 2010 – Ignacy Rutkiewicz, polski dziennikarz, publicysta, dwukrotny prezes Polskiej Agencji Prasowej (ur. 1925)

Przypisy